خانه تبعیض جنسیتی مادری که مادری‌اش را از دست داد ولی هنوز تسلیم نشده است: آلیسون قربانی قانون ولایت پدر بر فرزند

مادری که مادری‌اش را از دست داد ولی هنوز تسلیم نشده است: آلیسون قربانی قانون ولایت پدر بر فرزند

مادری که مادری‌اش را از دست داد ولی هنوز تسلیم نشده است: آلیسون قربانی قانون ولایت پدر بر فرزند
0

ترجمه: علی نیری

6 views

پس از ماهها کشمکش و تلاش خستگی ناپذیر آلیسون آذر موفق به دیدن چهار فرزندانش شد که همسر سابقش ربوده و از کانادا خارج کرده بود. اما بجای عشق و آغوش باز از آنها بی‌اعتمادی و سردی دید.
در ماه آگوست ۲۰۱۵ بود که سارن آذر، همسر سابق آلیسون، با فرزندانشان کانادا را برای سفری به اروپا ترک کرد. وقتی سارن بچه ها را بازنگرداند دادگاهی در بریتیش کلمبیا حضانت کامل آنها را به مادرشان واگذار کرد و حکم بازداشت برای سارن صادر شد. طبق اخبار دریافت شده، سارن و بچه ها از منطقه جنگی کردستان عراق سر درآورده و سپس در ایران دیده‌شدند، کشوری که خود سارن آذر با فرار از آن و ادعای شکنجه توسط حکومتش موفق به دریافت پناهندگی کانادا شده بود.
آلیسون پس از سپری کردن ۳ ماه در اقلیم کردستان عراق در تلاش برای یافتن فرزندانش، به کانادا برگشت و کارزاری برای درخواست کمک از دولت کانادا به راه انداخت.
پس از گذشت ۱۵ ماه از ربوده شدن فرزندانش، آلیسون سرانجام با گرفتن ویزای ایران وارد خاک این کشور شد. طبق مدارک دادگاه ایران، آلیسون میدانست که بچه ها و پدرشان چند ماه در شهر ارومیه ساکن بودند. در ۲۱ نوامبر، با اطلاع از پرونده خانواده آذر، مسئولین ایران اجازه یک ملاقات یک ساعته را به آلیسون دادند.
ملاقات با تمهیدات خاصی انجام شد. خواهر سارن به همراه فرزندش در اتاق هتل محل ملاقات حضور داشتند و خود سارن هم بیرون هتل گوشی به دست در ماشین نشسته بود. آلیسون میگوید والدین بچه های ربوده شده به او گوشزد کرده بودند که این کودکان ممکن است در برخورد با والدی که از او مدتی دور بوده‌اند با سردی برخورد کنند، ولی او اصلاً آماده این حد از بی اعتمادی و بی اعتنایی از طرف فرزندانش نبود.
از برخورد بچه ها کاملاً مشخص بود که به آنها یاد داده شده بود به مادرشان اعتماد نکنند. یکی از دخترانش که اکنون ۱۲ سال داشت او را به دروغگویی متهم کرد و آلیسون باید به فرزندش اثبات میکرد که در این مدت در تلاش برای رسیدن به آنها بوده.

شاروان کاملاً “سرد و بی اعتنا” بود. آلیسون میگوید: “فرزند اولم اصلاً با من حرف نمیزد. فقط یک بار گفت: “چقدر زیاد طول کشید تا پیدامون کنی.”


در دقایق پایانی ملاقات آلیسون دو چمدان بزرگ پر از انواع هدایا برای بچه ها از جمله لباس، فیلم و کارتون، برچسب و مداد رنگی و وسایل نقاشی به فرزندانش داد. او حتی برای نشان دادن حسن نیت خود شکلات مورد علاقه سارن، که از کانادا برایش خریده بود، را به همراه چند عطر و ادکلن برای خواهرانش به آنها داد.

آلیسون آذر یک کپی از فیلم دوربین نصب شده در هتل که به کمک دوستش به دست آورده را نگه داشته است. فیلم مد نظر تمام دیدار را از زاویه بالای دیوار نشان میدهد. آلیسون میگوید: “هنوز نتوانسته ام فیلم را ببینم. نتوانستم فکر ندیدن دوباره فرزندانم را از ذهنم بیرون کنم.”

در این مدت آلیسون تلاش کرد از طریق یک وکیل در دادگاه ایران حق حضانت فرزندانش را بگیرد ولی موفق نشد. در یکی از جلسات دادگاه وقتی از میتان پسر کوچکشان، پرسیدند که آیا میخواهد با مادرش باشد او از روی پای مادرش پرید و به سمت پدرش دوید. آلیسون میگوید که در آن لحظه فهمید از طریق سیستم قانونی ایران راه به جایی نخواهد برد. در این مدت چندین ملاقات دیگر نیز انجام شد ولی سارن به آلیسون گوشزد کرد تحت نظر هستند. آلیسون یک روز را نیز در هتلش با دو پسرش گذراند تا “مادری کردن” را یک بار دیگر تجربه کرده باشد.
سارن از او خواست که در ایران بماند ولی به گفته آلیسون بخاطر قوانین به شدت ضد زن ایران او میدانست که در صورت ماندن شانسی برای گرفتن حضانت فرزندانش نخواهد داشت. آلیسون تصمیم گرفت این مبارزه را از کانادا ادامه دهد. نکته جالب دادگاه ایران این بود که اتهام ربودن فرزندان را رد کرد.


بیش از یک سال از ملاقات آلیسون با جاستین ترودو میگذرد. ملاقاتی که در آن ترودو به آلیسون اطمینان داد که پرونده فرزندانش تا زمان حل شدن قضیه روی میز کار او باقی خواهد ماند. ملاقاتهایی در این زمینه بین مسولان دو کشور انجام شده و ظاهراً حتی وزیر امور خارجه کانادا با همتای خود محمدجواد ظریف در این مورد مکالمه تلفنی داشته است.

یک اخطار قرمز از طرف اینترپل مشابه یک حکم دستگیری همچنان برای دستگیری سارن اذر وجود دارد


آلیسون از تجربه و خاطرات روزهای بودن با فرزندانش در ایران میگوید: “سعی میکنم به یاد داشته باشم چه پوشیده بودم، چه غذایی میخوردیم، موهای فرزندانم چه بویی میداد و حس لمس کردنشان زیر انگشتانم چگونه بود.”

جزئیاتی بیشتر از ملاقات آلیسون آذر با فرزندانش

جلوی دوربین موبایل فرد دیگری، بچه اش او را دروغگو خواند
با این وجود طی ملاقات های کنترل شده ای که اواخر سال گذشته در شمال ایران اتفاق افتاد آذر دوباره احساس مادر بودن کرد
زمانی که کودکانش را در صندلی عقب ماشین در آغوش می گرفت احساس خوشحالی می‌کرد.
هنگام حمام کردن کوچکترین پسرش هنوز اسباب بازی های حمام او را در کانادا به یاد می آورد
” تقریبا رسیده بودیم” در هفته اخیر در مصاحبه ای با نشنال پست مادری که فرزندانش درگیر ماجرای روابط ایران کانادا شده بودند داستان سفر ماه نوامبر خود را برای اولین بار به اشتراک گذاشت.
“زانوانم درد میکرد و نمیتوانستم به خوبی ببینم باید برایم صندلی می‌آوردند تا بتوانم بنشینم.”
“باورم نمیشد بعد از این همه مدت امروز بالاخره می‌توانستم کودکانم را ببینم”
شرایطی تعیین شده بود تا ملاقاتی در یکی از هتلهای ارومیه صورت بگیرد عمه و پسرعمه کودکان نیز تمام مدت در اتاق حضور داشتند پسر عمه نیز ۲۰ ساله شان دو گوشی تلفن به دست داشت یکی در تماس با سارن آذر که بر ماشین بیرون هتل نشسته بود و دیگری در حال فیلم گرفتن از تمام اتفاقات.
اما مهمتر از همه دو دختر دیگر در اتاق بودند شاروان و رژوان و دو پسر جوان تر درسن و میتم خیلی تغییر کرده بودند.
آخرین باری که آذر میتم را دید سه سالش بود.
فرزندان بزرگتر به شدت محافظه‌کار بودند دیگر والدین کودکان ربوده شده به آذر هشدارِ همچین واکنشی را داده بودند اما هیچ چیز نمی توانست او را برای میزان این عصبانیت آنها از او آماده کند
“برای من آشکار بود که به آنها گفته شده بود به من اعتماد نکند”
شاروان بسیار گوشه گیر و بی تمایل بود” دختر بزرگتر من با من صحبت نمی کرد اما نهایتا گفت” به اندازه کافی طولش دادی تا به اینجا برسی”
کودک ۱۲ ساله مادرش را به دروغگو بودن متهم کرد.
آذر خودش را در حالتی دید که سعی میکرد برای فرزندانش توضیح دهد که سعی کرده بود به دنبال آنها به عراق بیاید
زمانی که در کردستان بود آذر پسری را به نام دیارکو‌ ملاقات کرده بود که دوستِ پسرش درسن بود در نوامبر آذر از درسن پرسیده بود آیا کودک را به یاد می‌آورد؟ آیا به یاد می آورند زمانی را که پدر دیارکو برای او یک قوطی نوتلا از یک شهر بزرگ برای او آورد؟
او به یاد داشت.

آذر فرزندانش را چند بار در طول چند روز ملاقات کرد حتی در خانه خودشان اما همیشه تحت نظر بود
سارن به من گفت دستگاه‌های شنود در خانه وجود دارد و ما همه جا تعقیب می شویم
زمان سختی بود شروان بزرگ ترین بچه سوالات سختی برای پرسیدن داشت : _با استفاده از این جملات که من به شدت شک دارم که جملات خودش باشد_ او پرسید آیا تو تمام این کارها را می کنی تا به شهرت برسی؟ آیا به دنبال توجهی؟
اما زمان های خوب هم وجود داشت شاروان شروع به پرسیدن سوالاتی درباره مدل موهای مادرش کرد در این مورد نظر داد
” این لحظات بسیار واقعی به نظر می رسید” در یکی از روز های اخر آذر در مسیر برگشت به هتل بعد از ناهار صندلی عقب نشست و بچه ها همه اصرار به نشستن در صندلی عقب ماشین داشتند” سارن رانندگی میکرد و همه شان می خواستند پیش من بنشینند هیچ کس نمی‌خواست صندلی جلو بشیند” درسن مادرش را رها نمی کرد.
سارن پرسید آیا دلش میخواهد زمانی را در هتل با مادر بگذراند؟ درسی به شدت استقبال کرد. میتم هم ابراز علاقه کرد .
آذر خوشی آن لحظه خودش را مانند ذوق یک کودک از رفتن به دیزنی لند بیان کرد افراد حاضر در هتل آذر را می شناختند آنها پرچم های از همه جای دنیا در لابی هتل داشتند و یکی از کارکنان هتل، محمد ، پرچم کانادا را به درسن داد
هنوز زیر نظاره پسر عمه بچه ها آذر زمان های نزدیکی زیادی را با پسرهای اش داشت
ناخن‌های درسن را گرفت و پاهایش را شست وی درخواست کرد که آذر او را حمام کند و از او در مورد اسباب بازی های حمام اش در کانادا سوال پرسید لاک پشت نینجا با شال گردن آبی و والش را به یاد می آورد “من او را حمام کردم موهایش را شستم و خشک کردم و پاهایش را کرم زدم
پس برای یک ساعت و نیم من یک مادر بودم من یک مادر بودم و و ناگهان دیگر نبودم.”

منبع: نشنال پست

توضیح حقوقی

۱. ایران شهروندی دوگانه را به رسمیت نمی شناسد

دلیل اصلی مشکل آلیسون و در کل کودکان ربوده شده توسط پدر ایرانی٬به رسمیت نشناختن مفهوم تابعیت دوگانه است٬ بدین معنا که هنگامی که پدر شهروند ایران است، فرزندان فقط شهروند ایرانی در نظر گرفته می شوند. در نتیجه، برگرداندن کودکان ربوده شده از ایران، مطابق قانون ایران آدم ربایی محسوب می شود.

 

بر اساس قوانین ایران، کودک متولد شده از یک پدر ایرانی، یک شهروند ایرانی محسوب می شود؛ و می تواند با گذرنامۀ ایرانی بدون رضایت مادر به خارج از کشور سفر کند. کشور خارجی نمی تواند هیچ کاری برای جلوگیری از صدور پاسپورت ایرانی توسط  سفارت ایران انجام دهد.

زنان خارجی که با مردان ایرانی ازدواج می کنند برای خروج از ایران نیاز به اجازه شوهر دارند.  زنان خارجی که با مردان ایرانی ازدواج می‌کنند تابعیت ایرانی به دست می‌آورند و پاسپورت ملیت قبلی آنها توسط ماموران ایران ضبط می‌شود. آنها نمی توانند کشور را بدون اجازه شوهرشان ترک کنند.

۲. ایران قوانین حضانت دیگر کشورها را نمی‌پذیرد

احکام حضانت که توسط دادگاههای خارج از ایران صادر می‌شود در ایران ضمانت اجرایی ندارد. وقتی فرزندی ربوده شده و به ایران برده می‌شود٬ برگرداندن او به ایران بدون حمایت کامل و توافق پدر تقریبا غیرممکن است. همه موارد ازدواج٬ طلاق و حضانت فرزندان در ایران توسط دادگاه های مذهبی صادر می شود که هیچ کدام حق حضانت فرزندان را به والدی که خارج از ایران است و فرزندان را با قوانین اسلامی تربیت نخواهد کرد نمی‌دهند. ماده ۱۱۶۹ قانون مدنی ایران بیان می‌کند که مادر حضانت فرزندان را تا ۷ سالگی دارد و سپس حضانت به پدر می‌رسد اگر مادر مجنون شود یا در طول مدت حضانت با مرد دیگری ازدواج کند٬ حضانت به پدر خواهد رسید. اگر دادگاه تشخیص دهد پدر برای تربیت فرزندان قابلیت ندارند حضانت به ولی قهری (پدربزرگ پدری) می رسد. اگر دادگاه حضانت فرزند را به مادر بدهد٬ مادر برای دریافت ویزا و خارج کردن فرزند زیر ۱۸ سال خود از ایران٬ نیاز به اجازه شوهر٬ پدرشوهر یا دادگاه دارد.

۳. اصل اطلاق موازین اسلامی در ایران

حکومت ایران «جمهوری اسلامی» است٬ بر پایه عدل قرآنی (اصل یکم قانون اساسی ایران). مطابقت همه قوانین و مقررات با موازین اسلام در موارد متعددی از قانون اساسی تصریح شده است. ماده ۴ تصریح می‌کند تمام قوانین مدنی٬ جزایی٬ مالی٬ اقتصادی٬ اجرایی٬ فرهنگی٬ نظامی٬ سیاسی و دیگر قوانین باید بر پایه موازین اسلام باشد و تشخیص این امر بر عهده فقهاء شورای نگهبان است. این بدان معناست که قوانین خانواده ایران کاملاً بر پایه شریعت اسلام برای جوامع اسلامی است. این همچنین به این معناست که قانون شریعت اسلامی بر تمام قوانین بین‌المللی و خارجی از جمله قوانین حقوق بشر برتری دارد.

ماده ۲۱ قانون اساسی تصریح می‌کنند حکومت باید حقوق زنان را در تمام موارد با موازین اسلام تطبیق دهد. یعنی شریعت اسلام بر قوانین بین المللی مبنی بر آزادی زنان ارجحیت دارد.

طبق قوانین شریعت دختران می توانند برخلاف میل خود توسط پدر یا قیم خود به ازدواج داده شوند. از زنان انتظار می‌رود که تک همسر باشند در حالی که مردان می توانند همزمان تا چهار همسر داشته باشند. زنان باید از شوهران خود تمکین کنند و طبق خواست آنها در خانه بمانند و حتی کتک بخورند. شوهر هرگاه اراده کنند می‌توانند همسر خود را طلاق دهد٬ در برخی مناطق به سادگی سه بار گفتن «طلاقت میدهم»٬ اما زنان باید مراحل طولانی و دشواری را طی کنند تا شاید موفق به طلاق شوند. طبق قانون ایران مردان رئیس خانواده و سرپرست همسر خود هستند. حداقل سن ازدواج بسیار پایین است٬ و با اجازه دادگاه حتی در سن پایین تر هم ممکن است ازدواج کنند. ارث زنان نیز نصف ارث مردان است.

۴. ایران پیمان نامۀ رفع همه اشکال تبعیض علیه زنان را تصویب نکرده است

سیدا یا کنوانسیون حقوق زنان که توسط سازمان ملل متحد در سال ۱۹۷۹ تصویب شد، فراگیرترین توافقنامه بین‌المللی در باب حقوق اساسی انسانی زنان است. این معاهده که استانداردی بین‌المللی برای حفظ و ارتقای حقوق بشر زنان فراهم می آورد، اغلب به عنوان “لایحۀ حقوق” برای زنان از آن یاد می شود و تنها ابزار بین المللی است که حقوق زنان را به طور جامعی در زندگی سیاسی، مدنی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی تحت پوشش قرار می دهد.

مادۀ شمارۀ ۵ این معاهده خواستار اصلاح الگوهای اجتماعی و فرهنگی رفتارهای مردان و زنان با هدف از بین بردن تعصبات و شیوه های معمول و مطابق عرف و اَعمالی است که بر پایۀ دیدگاه فرودستی و فرادستی یک جنسیت یا بر اساس نقش های کلیشه ای برای مردان و زنان بنا شده اند.

تاکنون ۱۸۹ کشورلایحۀ حقوق زنان را تصویب کرده‌اند. ایران به دلیل مخالفت شورای نگهبان تاکنون این لایحه را امضا نکرده است. در سال ۲۰۱۳ مجلس ایران این معاهده را تصویب نمود، اما شورای نگهبان آن را رد کرد.

۵. ایران به لایحۀ حقوق کودکان (CRP) حق تحفظ اضافه کرده است

هدف لایحۀ حقوق کودک بهبود وضعیت کودکان و محافظت از منافع آنان است. ایران در هنگام امضای این معاهده اعلام کرد موادی از این معاهده که با شرع اسلام تناقض دارند را اجرا نخواهد کرد، و به این طریق حق چنین اظهارنامه ای را برای خود نگه داشت:

ایران هنگام تصویب در ۱۳ جولای ۱۹۹۴ ٬ حق تحفظ (حق شرط یا تحدید معاهده) زیر را اضافه کرد:

«دولت جمهوری اسلامی ایران این حق را برای خود محفوظ می‌داند که مفاد یا بندهایی از پیمان‌نامه را که در تعارض با قوانین اسلامی و قوانین داخلی باشد، به اجرا در نخواهد آورد.»

با وارد کردن حق شرط در کنوانسیون حقوق کودک ایران آزاد است تا تمام مفاد کنوانسیون حقوق کودک را اعمال نکند. به این ترتیب دست ایران باز است تا از قوانین بین‌المللی از جمله بیانیه حقوق بشر قاهره تبعیت نکند و قوانین داخلی خود را اعمال کنند.

 

 

 

نظر خود را ارسال کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *